Mileuthema licht

“Donker waar het kan, licht waar het moet”

Waar het milieuthema geluid al jarenlang stevig verankerd zit in wet- en regelgeving (lees ook het eerder verschenen item met geluidspecialist Werner van Loon), geldt voor licht juist het tegenovergestelde. Juist daarom is dit volgens adviseur en lichtspecialist Fenna Lijcklama à Nijeholt van de OMWB hét moment voor gemeenten om positie te kiezen nu de contouren van het omgevingsplan zichtbaar worden. Welke plekken mogen blijven oplichten? En waar is duisternis juist te verkiezen?

“Voor licht bestaat geen wet- en regelgeving. Enerzijds maakt dat het vrijblijvend, anderzijds geeft het gemeenten veel beleidsruimte en de kans om zelf keuzes te maken”, zegt Fenna.

“Binnen dit thema gaat het al snel over lichthinder, daarvan kennen mijn collega’s bij de MilieuKlachtenCentrale legio praktijkvoorbeelden. Te felle verlichting bij sportverenigingen of de zogenaamde ‘sky glow’ van glastuinbouw. Die laatste kent overigens wel rijksregels maar is daarom niet minder omstreden. Hoe dan ook, de discussie wordt steeds breder”, vertelt Fenna. De Provincie Noord-Brabant stelde al een actieplan lichtvervuiling op onder het motto: ‘Donker waar het kan en licht waar het moet’. Daarin staat dat Noord-Brabant al jarenlang steeds lichter wordt in de avond en nacht, met gevolgen voor mens, dier en landschap.

“Het allerbelangrijkst is dat gemeenten grenswaarden in hun omgevingsplannen opnemen”, zegt ze. “Dan is het duidelijk voor bedrijven waar ze zich aan moeten houden. En weten inwoners ook wat redelijkerwijs is toegestaan en wat niet. Daarmee ontstaat volgens haar ook meer houvast voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. “Nu ontbreekt die basis vaak nog. Hierom zou ik gemeenten adviseren om de richtlijn Lichthinder van de NSVV (Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde te gebruiken. De grenswaarden uit deze richtlijn, hoewel geen wettelijke ondergrond, kennen namelijk een stevige basis en kader.


“Het allerbelangrijkst is dat gemeenten grenswaarden opnemen.”

Concept-zoneringskaart

Bekijk de kaart

Samen met collega Michiel de Ruiter werkte Fenna de afgelopen periode aan een Brabantbrede zoneringskaart die gebieden in de provincie Noord-Brabant indeelt op basis van ecologische zones. “Zones met het kenmerk E1 kennen grenswaarden die passend zijn voor natuurgebied, het andere uiterste is E4 dat weer meer van toepassing is op industriegebieden.” Haar advies richting gemeenten is om eens kritisch te kijken naar de opgestelde concept-zoneringskaart. Kunnen zij zich vinden in de vastgestelde zones?

Onderaan de streep is de leefomgeving in de volle breedte gebaat bij een gezonde mate van verlichting. “Natuurlijk zijn heel veel soorten gevoelig voor licht. Voor de leefbaarheid van vleermuizen en insecten is het wenselijk dat er grenzen zitten aan het bereik van kunstlicht.

Tegelijkertijd moeten bedrijven ook niet verplicht worden om na vijf uur ’s middags het licht uit te doen. Er moeten redelijke grenzen zitten aan wat we toestaan. Donkerte beschermen is hierin ook leidend. In gemeente Halderberge zijn al voorzichtig eerste stappen gezet. Daar vormt aan het fietspad bevestigde kleine ledverlichting voldoende licht voor de gebruikers van dat pad. Zo eenvoudig kan het al zijn.”

De eerste gesprekken met gemeenten stemmen haar voorzichtig positief. “Ik hoor van aardig wat gemeenten dat zij meer natuurgebieden willen aanwijzen of deze extra beschermen met aanvullende regels. Op sommige plekken lijkt er dus al licht in het duister te zijn.”

Meer weten? Neem contact op met Fenna Lijcklama à Nijeholt via f.lijcklamaanijeholt@omwb.nl of 06-52857382.

Meer lezen over het werk van Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant?

Abonneer je op OMWB [in beeld]