[RUBRIEK TOEVOEGEN] Standaardset milieuregels voor geluid
"Dit is je kans om het als gemeente meteen goed te doen"
Geluidspecialist Werner van Loon werkt voor SPRONG (Samen bouwen met Partners in Regio's aan Omgevingsplannen in Noord-Brabantse Gemeenten) aan het opstellen van een standaardset milieuregels voor geluid. Dat is een gigantisch karwei waarvan de opbrengst gemeenten in 2027 voor een stevige vraag zet: ‘Wat vind je qua milieu belangrijk en welke keuzes maak je daarin?’
Werner is één van de mensen binnen de OMWB die het thema geluid letterlijk en figuurlijk verstaat. SPRONG ervaart hij als een bijzonder traject: "Om tot een werkbare set regels te komen voor geluid, is de OMWB samen met collega’s van de andere Brabantse omgevingsdiensten begonnen met het ‘afpellen’ van de abstracte instructieregels uit het Bkl (Besluit kwaliteit leefomgeving, red.). Dit besluit is één van de Algemene Maatregelen van Bestuur onder de Omgevingswet. Hierin staan regels over omgevingswaarden, instructieregels, beoordelingsregels en monitoring. En vergis je niet, dat Bkl is groot, bestaat uit wel honderden artikelen die niet direct toepasbaar zijn en je bovendien op meerdere manieren kunt interpreteren. Iedere Brabantse omgevingsdienst heeft daarin ook weer zijn eigen benadering, dus je kunt je voorstellen dat het afstemming vergt."
Juridisch betrouwbaar en toepasbaar "Uiteindelijk vertalen we de instructieregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) die betrekking hebben op geluid, naar concrete planregels. Bij het opstellen van deze planregels kijken we nadrukkelijk naar de bestaande geluidskwaliteit en de huidige functie van het betreffende gebied. Op basis van zowel de kaders uit het Bkl als deze gebiedsspecifieke uitgangspunten doen we per deelgebied een onderbouwd voorstel voor passende planregels. Deze voorstellen leggen we vervolgens aan de gemeenten voor. De planregels voor geluid zijn daarmee niet generiek, maar juist toegesneden op de kenmerken en het gebruik van elk deelgebied. Een zorgvuldige en transparante motivering van de gemaakte keuzes is daarbij essentieel. Dit waarborgt dat de uiteindelijke planregels niet alleen juridisch betrouwbaar zijn, maar ook goed toepasbaar in de praktijk.
“Geluid is bij uitstek een thema in het omgevingsplan dat je gebiedsgericht aanpakt”
Gebiedsgericht
De huidige geluidkwaliteit in onze regio, dus de geluidniveaus en achtergrondwaarden per gemeente, bracht ik samen met de collega's van de omgevingsdiensten in beeld. Deze gegevens gebruiken we bij het bepalen van de gebiedstypen en zo bieden we de juiste opties voor de normen die gemeenten op de verschillende plekken kunnen hanteren. Als geluid bijvoorbeeld bij volledig stille omstandigheden in een bepaald gebied ontbreekt, is het belangrijk dat in dat gebied binnen de juiste normen keuzes gemaakt kunnen worden. Deze gebiedsgerichte benadering vormt dan weer de basis voor de standaard regelsets in SPRONG. Op het gebied van geluid kunnen gemeenten verschillende vertrekpunten hanteren. “Geluid is bij uitstek een thema in het omgevingsplan dat je gebiedsgericht aanpakt”, zegt Werner. “Een gemeente laat zich in deze context logischerwijs opknippen in verschillende deelgebieden. Een buitengebied zou qua geluid immers andere regels moeten kennen dan bijvoorbeeld een industrieel gebied. In een fictief scenario zou een gemeente ervoor kunnen kiezen om een nieuwe woonwijk aan te leggen. Dat heeft op termijn weer effect op de geluidproductie in die omgeving. Inwoners die zich verplaatsen veroorzaken namelijk in dat gebied ook weer geluid, daar ontkom je niet aan. Wat doet dat met het geluid? En welke grenzen of normen verbind je daaraan? Beleidsmakers zijn daardoor genoodzaakt zich op lange termijn te committeren aan eerder gemaakte keuzes. Gemeenten willen flexibiliteit houden, maar moeten tegelijkertijd dingen vastleggen. Daar zit nu nog de vrees. Die vrees kunnen we niet weghalen. Maar wel bespreekbaar maken en met behulp van advies tot een duurzame afweging komen.”
2027 tot 2032
Die standaardset met milieuregels wordt steeds concreter. Werner: “Het thema ‘trillingen’ is ver afgerond en met geluid zijn we momenteel volop bezig. Aan het einde van dit jaar moeten alle milieuregels er liggen. Maar dan begint het werk voor de milieuspecialisten van de OMWB pas echt. Gemeenten en omgevingsdiensten moeten elkaar vanaf 2027 tot uiterlijk 2032 actief opzoeken om samen de juiste omgevingswaarden vast te stellen en tot een werkbaar milieudeel in het omgevingsplan te komen waarbij ze rekening houden met de lokale ambities. Dat is jammer genoeg geen eenvoudige invuloefening. We weten bij onze dienst dat gemeenten meer aan hun hoofd hebben dan milieu. Ambities rondom woningbouw en economie vormen voor gemeenten urgente thema’s. Maar milieu is juist daarin steeds vaker een kritische succesfactor. De regels in het omgevingsplan zijn immers onmiskenbaar van invloed op de omgevingskwaliteit. Wat is wijsheid? Een vraag waar we vanaf 2027 samen antwoord op moeten vinden. Ik heb er vertrouwen in.”