Voorbij de ‘stallendeadline’ – agrarisch toezicht met een lastige boodschap
“Ik wil open én eerlijk zijn”
Na jaren van uitstel moeten Brabantse veehouderijen met verouderde stalsystemen sinds 1 juli 2026 voldoen aan strengere eisen voor hun ammoniakuitstoot, zoals vastgelegd in de Omgevingsverordening Noord-Brabant. Agrarisch toezichthouder Paul Oevermans moet ondernemers nu aanspreken op regels die jarenlang veranderden en ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor hun bedrijf en gezin. Hoe bewaart hij het evenwicht tussen begrip voor de boer en zijn verantwoordelijkheid als toezichthouder namens de provincie?
Wat is er sinds 1 juli veranderd? "We konden ondernemers jarenlang waarschuwen: let op, dit komt eraan en daar moet je straks aan voldoen. Nu is de deadline gepasseerd en moeten we zeggen: je had al moeten voldoen. Eerdere pogingen om het toezicht op te starten liepen onder meer vast op gerechtelijke uitspraken die nieuwe inzichten opleverden. Nu heeft de provincie duidelijk gemaakt: we gaan naar buiten."
Waar gaan jullie op controleren? "De provincie heeft een 'menukaart' opgesteld met maatregelen waarmee veehouders hun ammoniakuitstoot kunnen verminderen. Die lijst kan veranderen door nieuwe inzichten. Ondernemers geven via een melding aan welke maatregelen zij kiezen. Wij richten ons eerst op bedrijven waarvan we verwachten dat ze zo'n melding hadden moeten indienen, maar waar die ontbreekt. Later controleren we of de aangekondigde maatregelen daadwerkelijk zijn uitgevoerd."
Ik ben zelf naast een melkveebedrijf opgegroeid en hielp er met hooien en kuilen."
Hoe bereiden jullie je daarop voor? "De drie Brabantse omgevingsdiensten stemmen hun werkwijze af en bespreken ingewikkelde situaties in een gezamenlijk expertteam. De regelgeving is complex en verandert voortdurend. De inkt van de ene rechterlijke uitspraak is nauwelijks droog of de volgende dient zich alweer aan. Daar kun je als toezichthouder behoorlijk murw van worden. En dan moet je die regels ook nog vertalen naar de praktijk, zodra je bij een boer het erf oploopt."
Wat vraagt dat van jou als toezichthouder? "Een oud-directeur noemde ons ooit 'evenwichtskunstenaars'. Die titel zou ik mezelf niet toe-eigenen, maar hij illustreert het werk goed. Je weet dat beleid eerder veranderde en dat zoiets opnieuw kan gebeuren. Je moet helder uitleggen welke regels nu gelden, voor de ondernemer ben jij op dat moment immers het gezicht van de overheid. Tegelijkertijd begrijp ik dat ondernemers afwachten. Sommigen investeerden eerder enorme bedragen, waarna deadlines opnieuw verschoven. Dan snap ik dat iemand denkt: ik wacht eerst maar eens af." (tekst gaat verder onder de foto/video)
Hoe voer je zo'n gesprek?
"Open en eerlijk. Vaak merk je bij de eerste handdruk al hoe iemand erin zit. Je vraagt hoe het gaat, hoe de oogst was, hoe het bedrijf draait. Eerst heb je menselijk contact, daarna volgt het zakelijke gesprek. Sommige bedrijven ken ik al jaren. Ik kom op plekken waar een foto met negen kinderen boven de eettafel hangt. Allemaal monden die gevoed moeten worden. En dan moeten we het gaan hebben over de forse aanpassingen en investeringen in het bedrijf in dit onzekere klimaat. Dat wordt geen leuk gesprek. Je stapt midden in het gezinsleven en dat maakt het soms extra beladen. Emoties horen daar uiteraard bij en daar moet ruimte voor zijn."
Hoe stel jij je daarin op?
"Ik probeer constructief mee te denken. Ondernemers weten vaak dat het beleid er is, maar niet altijd wat het precies voor hun bedrijf betekent. Daar kun je duidelijkheid over geven. Het blijft een lastig spanningsveld. De veehouderijsector heeft een belangrijk aandeel in de stikstofproblematiek, maar oorzaak is niet hetzelfde als schuld. Geen enkele individuele veehouder is persoonlijk verantwoordelijk voor het ontstaan van deze situatie. Ik ben zelf naast een melkveebedrijf opgegroeid en hielp er met hooien en kuilen. Daardoor heb ik veel affiniteit met de sector en vind ik het belangrijk dat landbouw toekomstbestendig is."
Wanneer heb je je werk goed gedaan?
"Ik liep laatst op de Veluwe door een bos en zag dode bomen en vergraste heide. Dan zie je wat er met de natuur gebeurt. In een klein land met zoveel mensen en dieren gaat het op een gegeven moment schuren. Tegelijkertijd wil ik de verbinding met ondernemers behouden. Als ik mijn boodschap goed heb overgebracht, de ondernemer begrijpt wat er speelt en dankzij mijn uitleg weet wat hem te doen staat, heb ik mijn werk goed gedaan."
Bouw mee aan een toekomstbestendige agrarische sector Ben jij net als Paul thuis in de agrarische wereld en wil je jouw praktijkkennis inzetten voor een gezonde leefomgeving? Dan is de functie van senior toezichthouder agrarisch bij de OMWB misschien wel jouw volgende stap. Je werkt aan uitdagende vraagstukken, hebt veel contact met ondernemers en krijgt volop ruimte om jezelf verder te ontwikkelen. Bekijk de vacature via de button hieronder en ontdek hoe jij verschil kunt maken.