Zorgvuldig aan de slag met geothermie in Noord-Brabant
“Als je in het omgevingsplan met geothermie helemaal geen rekening houdt, kunnen later extra procedures nodig zijn.”
De energietransitie brengt nieuwe ruimtelijke vraagstukken met zich mee. Geothermie lijkt in Noord-Brabant kansrijk, maar vraagt om meer dan een geschikte ondergrond. Adviseur ruimtelijke ordening en milieu Nicole Oosterbeek vertelt hoe de OMWB gemeenten bijstaat in een goede voorbereiding.
"Veel gemeenten denken bij duurzame energie nog vooral aan zon en wind. Geothermie is minder bekend, terwijl het in onze regio veel potentie heeft”, vertelt Nicole. Onderzoek van EBN (Energie Beheer Nederland, red.) laat zien dat grote delen van Midden- en West-Brabant in aanmerking kunnen komen voor geothermie.
Die potentie hangt van meer af dan alleen de ondergrond. “Er moet rendabele warmtevraag zijn, bijvoorbeeld vanuit woonwijken, bedrijven of glastuinbouw. Daarnaast moet een installatie bovengronds ruimtelijk inpasbaar zijn.” Marktpartijen moeten uiteindelijk vraag en aanbod bij elkaar brengen.
Hierbij spelen de gemeenten een belangrijke rol. Zij moeten deze ontwikkeling mogelijk maken in het omgevingsplan, bedrijven adviseren en de noodzakelijke vergunningen verlenen. Na realisatie blijft een relatief compacte geothermie-installatie over met minimale impact op de leefomgeving. Hiermee is de grootste horde voor gemeenten genomen en ligt er vooral nog een toezichtstaak voor Staatstoezicht op de Mijnen, die aangeeft nauw te willen samenwerken met de OMWB.
Samenwerken Zodra een initiatief zich aandient, krijgt een gemeente te maken met verschillende partijen, wetten en verantwoordelijkheden. Het Rijk is verantwoordelijk voor vergunningverlening vanuit de Mijnbouwwet en Staatstoezicht op de Mijnen (SODM) houdt toezicht op geothermie. Gemeenten hebben een rol bij de ruimtelijke inpassing en de onderdelen die onder de Omgevingswet vallen. De OMWB kan hen daarbij adviseren en brengt expertise op het gebied van onder meer ruimtelijke ordening, vergunningverlening, bodem, geluid, lucht en juridische zaken bijeen. "Voor gemeenten is dit geen onderwerp waar ze dagelijks mee te maken krijgen. Juist doordat we samenwerken met de provincie en andere deskundige partijen, kunnen we helpen om goed onderbouwde keuzes te maken."
Die rol gaat verder dan het begeleiden van procedures. Bij een geothermieproject in Made keek de OMWB bijvoorbeeld kritisch mee naar het gebruik van een biocide tijdens het boorproces. Dat leidde tot nader overleg met betrokken partijen. Nicole: "Je hebt te maken met verschillende belangen. Dan is het belangrijk dat ook de belangen van de gemeente en de leefomgeving goed worden meegenomen." (tekst loopt verder onder de foto)
Kennis Binnen de OMWB wordt de kennis over geothermie verder gebundeld. Met onder meer EBN, SODM en de provincie Noord-Brabant wordt gekeken naar werkafspraken en naar de ondersteuning van gemeenten tijdens het voortraject, de vergunningverlening en de uitvoering. Ook verkent de OMWB samen met EBN en de provincie welke regels voor geothermie mogelijk een plek kunnen krijgen in het omgevingsplan. Dat staat nog aan het begin. "Het is goed dat gemeenten zich nu al realiseren dat geothermie een mogelijkheid is", zegt Nicole. "Als je daar in het omgevingsplan helemaal geen rekening mee houdt, kunnen later extra procedures nodig zijn." Gemeenten hoeven daarvoor nu nog geen uitgewerkte regels klaar te hebben. Wel adviseert Nicole om geothermie niet uit het oog te verliezen bij het werken aan het omgevingsplan. Zodra het onderwerp concreet wordt of een initiatief zich aandient, kan de OMWB meedenken over de ruimtelijke en milieukundige afwegingen die daarbij komen kijken.
Meer weten over dit onderwerp? Neem contact op met Nicole Oosterbeek via n.oosterbeek@omwb.nl.
Beeld: Op de bovenste en onderste foto zie je onderzoeksboringen die eerder in Heijningen, gemeente Moerdijk, werden uitgevoerd. Bron: SCAN Aardwarmte