Waterstof lijkt een veelbelovende schakel in de energietransitie. De techniek ontwikkelt zich razendsnel maar specifieke landelijke toepasbare wet- en regelgeving hiervoor ontbreekt nog. Twee studenten Integrale Veiligheidskunde inventariseren bij de omgevingsdiensten hoe ze hiermee omgaan om tot bruikbare adviezen te komen. Tijdens hun hun stages bij de OMWB onderzochten Tijn Berendsen en Cleo Damen, studenten Integrale Veiligheidskunde, hoe omgevingsdiensten in Nederland omgaan met vergunningverlening en toezicht op waterstofinstallaties. Ze constateerden na verschillende bezoeken en interviews al gauw dat er geen landelijk kader is en iedere dienst zijn eigen weg zoekt.

Interviews Tijn: “Uit interviews met bijna alle omgevingsdiensten blijkt dat vergunningverlening en toezicht nu vooral leunen op maatwerk. Diensten grijpen terug op zorgplichten uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het omgevingsplan, of zoeken aansluiting bij Seveso-omgevingsdiensten in de regio. Er is een PGS-richtlijn maar slechts als concept en daardoor wankel. In zo’n geval weet niemand precies waar hij of zij juridisch op kan terugvallen", zegt Tijn. "Ik zie dat alle diensten het zo zorgvuldig mogelijk proberen te doen, maar de aanpak verschilt tegelijkertijd sterk per regio”, vertelt Cleo. “En dat schuurt, want uniformiteit is voor omgevingsdiensten een belangrijk uitgangspunt. Als regelgeving ontbreekt, is er enkel nog interpretatie mogelijk. En die is afhankelijk van ervaring, beschikbare kennis en netwerk.”

Risico’s Opvallend is waar de grootste risico’s zitten. Niet bij de bekende grote industrie, maar juist bij kleinschalige initiatieven. "Grote bedrijven zoals Tata Steel of ASML hebben hun veiligheidszaken meestal goed op orde," legt Tijn uit. "De echte uitdaging zit bij kleinere toepassingen, bijvoorbeeld bij agrariërs die waterstof gebruiken als energieopslag. Juist die installaties vallen vaak buiten bestaande zware regimes. Drempelwaarden ontbreken en toezichtservaring is beperkt. Daarnaast weten bedrijven vaak niet dat ze zo'n installatie wel moeten melden bij het bevoegd gezag.

Opbrengst "Wij pretenderen niet te weten wat honderd procent juist is," zegt Cleo. "Wat we wel doen, is inzichtelijk maken hoe omgevingsdiensten het nu aanpakken en waar ze allemaal tegenaan lopen. De studenten werken toe naar een landelijke inventarisatie met leerpunten en adviezen. Daarnaast verkennen zij de opzet van een landelijk netwerk waarin omgevingsdiensten casussen kunnen delen en kennis kunnen bundelen. "Zolang er geen duidelijke regels zijn, is afstemming cruciaal," zegt Tijn. "Niet om alles gelijk te trekken, maar om van elkaar te leren."